Psia służba. Cztery łapy na straży kolejowego bezpieczeństwa.
Wszystkie psy służbowe wykorzystywane w Straży Ochrony Kolei spełniają wymagania rasowe określone przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI), co potwierdza ich wysokie predyspozycje do realizacji zadań. Do służby trafiają wyłącznie starannie wyselekcjonowane psy pochodzące z legalnych, zarejestrowanych hodowli. Najczęściej przyjmowane są w wieku od 12 do 20 miesięcy. Najlepiej sprawdzają się psy odporne na stres i hałas, szybko uczące się poleceń przewodnika. W SOK dominują owczarki niemieckie, belgijskie malinois oraz holenderskie, czyli rasy cenione za inteligencję, posłuszeństwo, temperament i wysoką sprawność fizyczną. To właśnie dzięki odpowiednim cechom oraz specjalistycznemu szkoleniu stanowią one nieocenione wsparcie dla funkcjonariuszy.
Psy służbowe są niezastąpione tam, gdzie możliwości człowieka okazują się ograniczone. Na rozległych i trudnodostępnych terenach kolejowych ich doskonały węch, słuch, szybkość i zwinność mają kluczowe znaczenie. Wspólnie z funkcjonariuszami patrolują stacje, dworce, pociągi i szlaki kolejowe, nadzorują przesyłki wagonowe oraz uczestniczą w działaniach związanych z ochroną infrastruktury czy zabezpieczaniem imprez masowych.
Pies służbowy potrafi skutecznie zatrzymać i obezwładnić sprawcę przestępstwa, a także bronić swojego przewodnika w sytuacjach zagrożenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami psy służbowe w SOK, podobnie jak w innych formacjach mundurowych, są zaliczane do środków przymusu bezpośredniego. W praktyce jednak już sama ich obecność podczas interwencji działa prewencyjnie i często zapobiega eskalacji niebezpiecznych sytuacji.
Codzienna służba na terenach kolejowych wymaga od psów dużej wytrzymałości i odporności. Podczas patroli potrafią pokonać nawet kilkadziesiąt kilometrów dziennie. Mimo licznych zagrożeń, dzięki instynktowi i profesjonalnemu wyszkoleniu potrafią skutecznie unikać wielu niebezpieczeństw.
Zanim pies rozpocznie służbę, przechodzi wraz ze swoim przewodnikiem specjalne szkolenie w Ośrodku Szkolenia Zawodowego Straży Ochrony Kolei oraz Hodowli i Tresury Psów Służbowych w Zbąszyniu. Podstawowy kurs przewodnika psa służbowego trwa trzy miesiące. Funkcjonariusze posiadający już uprawnienia, ale obejmujący opiekę nad nowym psem, odbywają miesięczne szkolenie specjalistyczne. To czas budowania relacji, nauki współpracy i przygotowania do pracy w warunkach zbliżonych do rzeczywistej służby – na torach, peronach i w pociągach, w hałasie i specyfice środowiska kolejowego.
W SOK psy pełnią służbę w dwóch specjalizacjach: patrolowo‑obronnej oraz patrolowo‑tropiącej. Psy o szczególnych predyspozycjach mogą zostać skierowane na dodatkowe szkolenie, które pozwala im uzyskać specjalizację patrolowo‑tropiącą. Przez cały okres służby uczestniczą w szkoleniach doskonalących oraz corocznych atestacjach potwierdzających ich przydatność.
Czworonożni funkcjonariusze biorą również udział we wspólnych ćwiczeniach z innymi służbami – Policją, Strażą Graniczną, Krajową Administracją Skarbową, Służbą Więzienną czy Żandarmerią Wojskową. Umożliwia to wymianę doświadczeń, doskonalenie umiejętności i podnoszenie skuteczności działań. Psy i ich przewodnicy regularnie startują także w ogólnopolskich zawodach kynologicznych, osiągając wysokie wyniki.
Zakres zadań realizowanych przez psy służbowe w Straży Ochrony Kolei jest niezwykle szeroki i obejmuje przede wszystkim patrolowanie stacji, dworców oraz szlaków kolejowych. W sytuacjach szczególnego zagrożenia psy wykorzystywane są jako środek przymusu bezpośredniego, np. wspierając działania związane z pościgiem i obezwładnianiem sprawców przestępstw czy obroną przewodnika przed bezprawnym atakiem zagrażającym jego życiu lub zdrowiu. Czworonożni funkcjonariusze uczestniczą w zabezpieczaniu interwencji i czynności służbowych, w tym legitymowaniu osób, jak również w działaniach operacyjnych, zasadzkach oraz doprowadzaniu osób ujętych.
Przewodnikiem psa służbowego może zostać funkcjonariusz posiadający odpowiednie predyspozycje, zamiłowanie do zwierząt oraz ukończone szkolenie specjalistyczne. Do jego obowiązków należy nie tylko realizacja zadań służbowych, ale także codzienna opieka nad psem, dbanie o jego kondycję, zdrowie i pielęgnację. Psy przez cały okres służby pozostają pod stałą opieką weterynaryjną i objęte są kompleksową profilaktyką zdrowotną.
Psy służbowe w SOK mogą pełnić służbę nawet przez 10 lat, choć przepisy nie określają sztywnej granicy wieku. O wycofaniu psa decyduje komisja, biorąc pod uwagę jego stan zdrowia i predyspozycje do dalszej pracy. Po zakończeniu służby zwierzęta najczęściej trafiają pod opiekę swoich dotychczasowych przewodników. Jeśli nie jest to możliwe, pozostają w Ośrodku Szkolenia Zawodowego SOK w Zbąszyniu, gdzie mają zapewnioną właściwą opiekę do końca życia.
Z okazji Światowego Dnia Psa wszystkim czworonożnym funkcjonariuszom Straży Ochrony Kolei oraz ich przewodnikom składamy wyrazy uznania i podziękowania za codzienną służbę, profesjonalizm i zaangażowanie. Życzymy dużo zdrowia, bezpiecznej służby i wielu sukcesów!
