Podsumowanie minionego roku przez Komendę Główną Straży Ochrony Kolei  

W 2025 roku Straż Ochrony Kolei kontynuowała wzmożone działania, które skupiały się między innymi na zapewnieniu bezpieczeństwa podróżnych w pociągach, na stacjach i przystankach osobowych oraz na przeciwdziałaniu kradzieżom i dewastacjom elementów infrastruktury kolejowej w tym urządzeń związanych z bezpieczeństwem ruchu. Były to przede wszystkim, działania przeciwkradzieżowe i prewencyjne, poparte analizą zdarzeń, mające na celu ograniczenie ilości występujących przypadków przestępstw i wykroczeń na obszarze kolejowym. W szczególności wzmocniona została współpraca z Policją, która w każdym województwie wyznaczyła funkcjonariuszy do walki z kradzieżami infrastruktury kolejowej. Dodatkowo zacieśniono działania m.in. z Strażą Graniczną, Wojskami Obrony Terytorialnej, Służbą Ochrony Państwa, Służbą Kontrwywiadu Wojskowego, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Krajową Administracją Skarbową, Żandarmerią Wojskową oraz Inspekcją Transportu Drogowego. W ramach współdziałania ze służbami realizowane są wspólne patrole, jak również działania przeciwkradzieżowe o zasięgu ogólnokrajowym, do których najczęściej delegowani byli funkcjonariusze z grup operacyjno-interwencyjnych SOK z całej Polski.

W celu usprawnienia procesu podejmowania decyzji oraz koordynacji działań pomiędzy służbami oraz podmiotami kolejowymi odbywały się prace w ramach Centralnego Zespołu ds. Bezpieczeństwa na obszarach kolejowych i w pociągach, którym przewodniczyli między innymi przedstawiciele Komendy Głównej SOK Naczelnik Wydziału ds. bezpieczeństwa i obronności. Natomiast Komendanci Komend Regionalnych Straży Ochrony Kolei organizują i przewodniczą Regionalnym Zespołom ds. Bezpieczeństwa na obszarach kolejowych i w pociągach.  Prace ww. zespołów mają na celu dokonanie oceny stanu bezpieczeństwa na obszarze kolejowym oraz wypracowanie wniosków na przyszłość.

W 2025 roku Straż Ochrony Kolei jako pełnoprawny członek organizacji RAILPOL – Europejskiej Organizacji zrzeszającej policje kolejowe krajów UE, Wielkiej Brytanii, Szwajcarii, Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz Kanady uczestniczyła wielokrotnie w międzynarodowych działaniach. Współpraca SOK z formacjami kolejowymi państw członkowskich obejmuje realizację wspólnych przedsięwzięć oraz wzajemną wymianę informacji i doświadczeń, co służy podnoszeniu poziomu bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. W czerwcu 2025 roku w Warszawie odbyło się 52. posiedzenie Rady Strategicznej RAILPOL. Po raz pierwszy w historii gospodarzem tego wydarzenia była Polska Straż Ochrony Kolei.

Poza przedstawionymi powyżej działaniami w zeszłym roku funkcjonariusze SOK realizowali zadania w związku z:

• kryzysem migracyjnym na granicy z Białorusią – funkcjonariusze SOK kontynuowali zadania w celu zapewnienia bezpieczeństwa na obszarze kolejowym przy granicy z Białorusią, zwracając między innymi uwagę na zjawisko nielegalnej migracji. Zadanie realizowano przy ścisłej współpracy ze Strażą Graniczną, Policją, Wojskami Obrony Terytorialnej oraz innymi służbami, celem powstrzymania i ujęcia sprawców nielegalnej imigracji,
• agresją Rosji na Ukrainę – funkcjonariusze SOK w kontynuowali szereg zadań we współpracy z SG oraz Policją mających na celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli Ukrainy przebywającym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej,
• przywróceniem tymczasowej kontroli granicznej na granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec oraz Republiką Litewską – od 7 lipca 2025 roku, w związku z wejściem w życie rozporządzenia MSWiA, Straż Ochrony Kolei prowadziła działania wspierające Straż Graniczną. Zwiększone siły i środki funkcjonariuszy SOK zostały skierowane do zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego na terenach kolejowych zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie przejść granicznych oraz do ochrony ciągów komunikacyjnych w transporcie kolejowym. Działania te mają charakter prewencyjny i stanowią odpowiedź na przeciwdziałanie nielegalnej migracji,
• aktami dywersji – Ministerstwo Infrastruktury podjęło zdecydowane działania mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa pasażerów oraz pracowników kolei. Priorytetem była szybka reakcja, skuteczne zabezpieczenia i współpraca służb. W związku z powyższym:
• 18 listopada 2025 r., Wicepremier i Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz podjął decyzję o wykorzystaniu żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej do wsparcia Straży Ochrony Kolei;
• 19 listopada 2025 r. został wprowadzony trzeci stopień alarmowy CHARLIE, który obowiązywał na obszarach kolejowych do 28 lutego 2026 r;
• 21 listopada 2025 r. Siły Zbrojne RP rozpoczęły nową operację HORYZONT, której celem jest wzmocnienie ochrony infrastruktury krytycznej poprzez czasowe wsparcie przede wszystkim Straży Ochrony Kolei. Operacja Horyzont to szeroko zakrojony projekt działań dla bezpieczeństwa Polski, wspólnego patrolowania oraz koordynacji pracy wszystkich służb państwowych. Celem tych działań jest stworzenie spójnego systemu bezpieczeństwa opartego na ścisłej współpracy Policji, wojska, Straży Ochrony Kolei, Straży Granicznej, Straży Pożarnej oraz innych instytucji państwowych, które mają skutecznie przeciwdziałać pojawiającym się zagrożeniom. W ramach operacji żołnierze Wojska Polskiego wspierają działania Straży Ochrony Kolei i Policji w zakresie m. in. zabezpieczenia szlaków komunikacyjnych oraz obiektów infrastruktury krytycznej oraz typują miejsca newralgiczne dla systemu bezpieczeństwa państwa;
• w ramach operacji „Horyzont” Komendant Główny Policji zarządził działania pod kryptonimem „TOR”. Celem działań jest m.in. przeciwdziałanie aktom sabotażu i dywersji na terenie infrastruktury kolejowej oraz ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych. Jest to realizacja ustawowych zadań, w których wiodącą rolę pełni Policja oraz Straż Ochrony Kolei i Siły Zbrojne RP. Wspólne działania służb polegają na realizacji zadań obserwacyjnych, patrolowych, dozorowych, a także gotowości do podjęcia natychmiastowej reakcji w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Należy wspomnieć o podpisanych porozumieniach Straży Ochrony Kolei z Nadbużańskim Oddziałem Straży Granicznej, Akademią Sztuki Wojennej, PERN S.A., Urzędem Żeglugi Śródlądowej czy 1 Brzeskim Pułkiem Saperów, które wzmacniają współdziałanie w obszarze bezpieczeństwa transportu kolejowego i infrastruktury państwowej, wymiany informacji oraz wspólnych działań służb do reagowania na współczesne zagrożenia.

W 2025 roku odnotowano 7058 zdarzeń na obszarze kolejowym. To wzrost ogólnej liczby przestępstw i wykroczeń o 4,69 % przy wykrywalności ponad 25% w porównaniu do analogicznego okresu 2024 roku. Wzrost liczby kradzieży i dewastacji elementów i urządzeń związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego o 1,5%. Spadła liczba zdarzeń związanych z kradzieżami sieci trakcyjnej i jej elementów o 32,2%. W ubiegłym roku udało się ująć 2 275 sprawców przestępstw, kradzieży, dewastacji mienia i wybryków chuligańskich oraz odzyskać mienie kolejowe o łącznej wartości 483 376 zł. Funkcjonariusze SOK wylegitymowali ponad 16 tyś. osób przebywających na obszarze kolejowym, pouczyli niemal 26,5 tyś. osób, które nie przestrzegały przepisów porządkowych obowiązujących na terenie PKP. Nałożono 23 tyś. mandatów karnych na kwotę 2 699 500 zł. By przeciwdziałać kradzieżom infrastruktury kolejowej kontrolowane były punkty skupu złomu i metali kolorowych. W ubiegłym roku SOK przeprowadził blisko 12 tyś. takich kontroli.

W roku 2025 funkcjonariusze SOK po raz kolejny byli mocno zaangażowani w działania prowadzone w ramach kampanii społecznej „Bezpieczny przejazd” – związanej z bezpiecznym przekraczaniem przejazdów i przejść kolejowo-drogowych. Działania odbywały się przy współpracy m.in. z funkcjonariuszami Policji z Wydziałów Ruchu drogowego oraz pracownikami Zakładów Linii Kolejowych PLK S.A. Tylko w ubiegłym roku na terenie całego kraju objętych takimi działaniami było ponad 42 345 przejazdów kolejowych oraz 57 835 dzikich przejść.

Prowadzone były również ogólnopolskie, wzmożone działania na najbardziej zagrożonych szlakach kolejowych pod kryptonimem ,,Infrastruktura’’ i ,,Bezpieczne Tory’’, gdzie blisko 19 tyś. patroli SOK wzięło udział w tych działaniach, podejmując ponad 10 tyś. interwencji w stosunku do pracowników wykonujących czynności na torach i osób postronnych przebywających na obszarze kolejowym. W 2025 roku przeprowadzono 239 238 patroli szlaków kolejowych, 333 365 patroli stacji osobowych i towarowych, 44 287 patroli pociągów pasażerskich oraz sprawdzono 702 282 przesyłek wagonowych, w tym TWR i TN. Funkcjonariusze SOK przeprowadzili 4 714 prewencyjnych kontroli pracowników kolejowych podczas wykonywania obowiązków służbowych, związanych z bezpośrednio z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego. Kontrole prowadzone były pod kątem obecności alkoholu w organizmie oraz innych środków odurzających. W 2025 roku funkcjonariusze SOK na terenie całego kraju ujęli 69 osób nieposiadających dokumentów zezwalających legalny na pobyt na terytorium RP.

Straż Ochrony Kolei zabezpieczała również przejazd uczestników imprez masowych.Od stycznia do grudnia 2025 roku podczas jesiennej oraz wiosennej rundy PKO BP Ekstraklasa oraz Betclic I ligi, a także podczas rozgrywek niższych lig i rozgrywek reprezentacji Polski, ze środków komunikacji kolejowej korzystało łącznie około 367 516kibiców udając się na rozgrywki piłkarskie. W zabezpieczeniu przejazdów kibiców piłkarskich udział brało 4 688 funkcjonariuszy SOK, wspieranych przez Policję.

Od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 roku dyspozytura Komendy Głównej Straży Ochrony Kolei w Warszawie obsłużyła 6 055 zgłoszeń na telefon alarmowy SOK 22 474 00 00, z czego blisko połowa dotyczyła zakłócania ładu i porządku publicznego w pociągach pasażerskich oraz na dworcach PKP.

W 2025 r. Straż Ochrony Kolei zarejestrowała 527 wypadki na obszarze kolejowym. W porównaniu z rokiem 2024 liczba wypadków wzrosła o 4, 36 %.

Aby utrzymać najwyższą gotowość operacyjną funkcjonariuszy Grup Operacyjno-Interwencyjnych SOK, w 2025 roku przeprowadzono liczne ćwiczenia zgrywające, warsztaty oraz przedsięwzięcia lokalne. Zostały one zrealizowane we współpracy z takimi formacjami jak: Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Jednostka Wojskowa AGAT, Służba Ochrony Państwa, Straż Graniczna, Służba Celno‑Skarbowa, Służba Więzienna, Wojskowa Akademia Techniczna, Biuro Bezpieczeństwa PKP Intercity, a także z partnerami zagranicznymi, m.in. Railway Police Department of the Slovak Republic oraz Główną Dyrekcją Żandarmerii Bułgarskiej w Sofii – w ramach międzynarodowych ćwiczeń RAILEX.

Wybrane ćwiczenie GOI z 2025 roku:

– warsztaty taktyczno-medyczne pod kryptonimem „TAC-MED RAILWAY EXERCISES” w Gdyni,

– ćwiczenia kontrterrorystyczne w sytuacji kryzysowej w pociągach pasażerskich PKP Intercity w Krakowie,

– specjalistyczne ćwiczenia pod kryptonimem „Hala 1” w Lublinie,

– ćwiczenia reagowania kryzysowego AMPER 2025 w Hrubieszowie,

-szkolenie wojskowe w Warszawie

– tajniki taktyki w terenie,

– najskuteczniejsze techniki rozpoznania i podstawy walki w bliskim kontakcie,

– manewry ratownicze pod kryptonimem „USTAWKA” w Lublinie,

– symulacja zagrożenia na kolei w Gdyni.

Funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei realizowali także działania mające na celu podnoszenie świadomości społeczeństwa o zagrożeniach występujących na obszarze kolejowym. Podstawowe założenia prowadzonych przedsięwzięć w ramach prelekcji, eventów, pikników, pokazów, to m.in.: podnoszenie świadomości o zagrożeniach wynikających z niezachowania szczególnej ostrożności na obszarze kolejowym, zwrócenie uwagi na to, jak ważne jest zachowanie szczególnej ostrożności oraz przestrzeganie przepisów, minimalizacja liczby zdarzeń zagrażających życiu i zdrowiu ludzi na terenach kolejowych i udzielanie pierwszej pomocy przedmedycznej poszkodowanemu. Funkcjonariusze SOK uczestniczyli w 877 prelekcjach w placówkach oświatowych, gdzie wyedukowali 62 670 dzieci i młodzieży.

W codziennej służbie, funkcjonariuszy SOK wspierają nowoczesne rozwiązania technologiczne. W celu zminimalizowania zagrożeń w porze nocnej formacja korzysta z lornetek termowizyjnych i gogli noktowizyjnych. Szczególnym jednak wsparciem są Mobilne Centra Monitoringu (MCM) – specjalistyczne pojazdy obserwacyjne do zadań specjalnych. Patrole SOK wyposażone są w nowoczesny sprzęt, a także w broń najnowszej generacji, paralizatory oraz specjalnie przeszkolone psy patrolowo-obronne, które są szkolone przez profesjonalnych trenerów w Ośrodku Hodowli i Tresury Psów Służbowych SOK w Zbąszyniu. Odpowiednią mobilność formacji zapewniają nowoczesne terenowe samochody, dzięki którym funkcjonariusze mogą szybko poruszać się po trudnym i wymagającym terenie kolejowym. Aplikacje służby dyżurnej oraz geo-lokalizacja patroli umożliwia szybki przepływ informacji i błyskawiczną reakcję na zaistniałe zdarzenia.

Rozwój formacji odbywa się poprzez ciągłe szkolenia i doskonalenie zawodowe, podnoszące kwalifikacje funkcjonariuszy SOK. Szczególną rolę w tym zakresie odgrywa Ośrodek Szkolenia Zawodowego SOK w Zbąszyniu z filią w Przemyślu. W 2025 roku Komenda Główna SOK zorganizowała ponad 20 kursów tj. podstawowy na funkcjonariusza SOK, na przewodnika psa służbowego, tresury psów patrolowo-obronnych, specjalistyczny dla służby dyżurnej, funkcjonariuszy reprezentujących formację w uroczystościach państwowych i patriotycznych, Szkolenie „Bezzałogowe statki powietrzne w Straży Ochrony Kolei”, kwalifikowana pierwsza pomocy, instruktorów strzelectwa i prowadzącego strzelania, na instruktora rekreacji ruchowej o specjalności „Samoobrona z elementami Technik i Taktyk interwencji”,doskonalący z wyszkolenia strzeleckiego, doskonalący dla instruktorów taktyk i technik interwencji oraz samoobrony. Niemal trzymiesięczne szkolenie przygotowawcze na strażnika SOK przeszło 169 adeptów, którzy w 2025 roku rozpoczęli służbę w 16 komendach regionalnych i na 78 posterunkach Straży Ochrony Kolei. Każdy z blisko 3000 funkcjonariuszy SOK podnosi stale swoje kwalifikacje zawodowe biorąc udział w corocznych szkoleniach. W marcu 2025 roku odbyło się pierwsze specjalistyczne szkolenie z pilotowania i obsługi dronów. Kilku funkcjonariuszy SOK uzyskało uprawnienia pilotów bezzałogowych statków powietrznych. Najnowocześniejszy sprzęt będzie wspierać formację w ochronie obszaru kolejowego RP.

Priorytetem formacji na 2026 rok będą działania przeciwko kradzieży i dewastacji elementów i urządzeń związanych z bezpieczeństwem ruchu, a w szczególności kradzieżą i dewastacją sieci trakcyjnej, działania przeciwko dewastacji mienia kolejowego i innymi wybrykami chuligańskimi, działania mające na celu zapobieganie wykroczeniom i przestępstwom popełnianych na dworcach i pociągach, zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego na obszarach kolejowych w czasie trwającego kryzysu migracyjnego na granicy polsko-białoruskiej, patrole szlaków kolejowych w obrębie przejść granicznych, nadzór nad przejazdami pociągów specjalnych przewożących Towary Wysokiego Ryzyka i pociągów specjalnych, zabezpieczanie przejazdów osób o statusie VIP przemieszczających się do i z Ukrainy, legalność pobytu obcokrajowców przebywających na terytorium RP, działania prewencyjne mające na celu wyeliminowanie celowych czynów mogących wpłynąć na zakłócenie ruchu kolejowego, zabezpieczanie przygranicznego obszaru kolejowego, w związku z kryzysem migracyjnym oraz trwającą wojną na Ukrainie, działania wspierające Straż Graniczną na granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec oraz Republiką Litewską w związku z przywróceniem tymczasowej kontroli granicznej osób na granicy, działania z Policją i WOT w celu przeciwdziałanie aktom sabotażu i dywersji na terenie infrastruktury kolejowej oraz ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych.