108 lat w służbie Niepodległej
Odzyskująca niepodległość Polska stanęła przed ogromnym wyzwaniem odbudowy państwa po 123 latach zaborów. Trwały walki o granice, infrastruktura była zniszczona, a kolej stała się podstawowym środkiem transportu wojsk, zaopatrzenia oraz ludności cywilnej. W tych realiach zapewnienie bezpieczeństwa podróżnym oraz ochrona majątku i infrastruktury kolejowej należały do najważniejszych zadań młodego państwa.
Już 4 listopada 1918 roku gen. Bolesław Roja wydał rozkaz utworzenia Straży Kolejowej w Galicji i Krakowie. Kilkanaście dni później, decyzją Józefa Piłsudskiego, powstała ogólnokrajowa formacja działająca pod nadzorem Ministerstwa Kolei Żelaznych. Jej funkcjonariusze odpowiadali za ochronę pasażerów, mienia kolejowego, stacji, mostów, linii telegraficznych oraz transportów państwowych. Utworzony w Warszawie Główny Zarząd Straży Kolejowej koordynował działania służby na terenie całego kraju.
Znaczenie formacji dla bezpieczeństwa odradzającej się Polski było tak duże, że już w 1919 roku została podporządkowana Ministrowi Spraw Wojskowych. W kolejnych latach zmieniały się nazwa, struktura organizacyjna oraz zakres kompetencji służby, jednak niezmiennie jej głównym zadaniem pozostawała ochrona ludzi, mienia i bezpieczeństwa transportu kolejowego.
Funkcjonariusze Straży Kolejowej wielokrotnie potwierdzali swoje przywiązanie do Ojczyzny. Uczestniczyli w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku, a podczas II wojny światowej brali udział w obronie kraju. Wielu z nich zostało aresztowanych, deportowanych lub zamordowanych przez okupantów. Szczególnie tragiczną kartę historii formacji stanowią losy funkcjonariuszy, którzy padli ofiarą zbrodni NKWD i spoczywają m.in. w Katyniu i Miednoje.
Dzisiejsza Straż Ochrony Kolei, działająca w strukturach PKP Polskich Linii Kolejowych S.A., konsekwentnie pielęgnuje patriotyczne tradycje swoich poprzedników. Szacunek dla symboli narodowych, munduru oraz etosu służby pozostaje jednym z fundamentów tożsamości formacji.
Obecnie SOK jest umundurowaną i uzbrojoną formacją odpowiedzialną za ochronę porządku publicznego oraz bezpieczeństwa osób, mienia i infrastruktury na obszarach kolejowych. Funkcjonariusze każdego dnia dbają o bezpieczeństwo tysięcy pasażerów podróżujących polską koleją, chroniąc blisko 19 tysięcy kilometrów linii kolejowych, ponad 600 dworców oraz niemal 15 tysięcy przejazdów kolejowo-drogowych. W strukturach formacji służbę pełni około 3100 funkcjonariuszy i pracowników zatrudnionych w komendach regionalnych oraz posterunkach na terenie całego kraju.
108 lat historii Straży Ochrony Kolei to świadectwo nieprzerwanej służby na rzecz bezpieczeństwa państwa, kolei i pasażerów. To również zobowiązanie do dalszego rozwoju formacji, która od ponad wieku stoi na straży bezpieczeństwa polskiej kolei, pozostając wierna wartościom wyznaczonym przez swoich poprzedników w pierwszych dniach niepodległej Rzeczypospolitej.